Φτώχεια: μερικά βασικά στοιχεία

Written by: Sidood 15. Oct, 2008 0 Απαντήσεις

Η φτώχεια, για την οποία σήμερα, με αφορμή την Ημέρα δράσης των Blogs (Blog Action Day) θα μιλήσουν περισσότερα από 10 χιλιάδες blogs σε όλο τον κόσμο, δεν έχει σαφή ορισμό. Συνήθως συνδέεται με την έλλειψη πρόσβασης σε βασικούς πόρους που περιλαμβάνουν το φαγητό, το πόσιμο νερό, την υγιεινή και την εκπαίδευση. Διάκριση επιχειρείται ανάμεσα στους όρους «απόλυτη» και «σχετική» φτώχεια. Ο όρος «απόλυτη φτώχεια» χαρακτηρίζει τους ανθρώπους στη γη που επιβιώνουν με λιγότερο από 1 δολάριο την ημέρα. «Σχετική φτώχεια» χαρακτηρίζεται η φτώχεια εντός μιας χώρας. Παρόλο που π.χ. η Νέα Ζηλανδία έχει υψηλή ανάπτυξη, υπάρχουν άνθρωποι στη χώρα αυτή που είναι σχετικά φτωχοί συγκρινόμενοι με τους πλουσιότερους της ίδιας χώρας. Οι άνθρωποι αυτοί δε ζουν σε «απόλυτη φτώχεια» αλλά μπορούν να θεωρηθούν φτωχοί στα πλαίσια της χώρας που ζουν.

Make Poverty History: Εδιμβούργο 2005, πριν τη συνεδρίαση της G8

Οι συνέπειες της φτώχειας μπορούν να εξεταστούν σε ατομικό ή και εθνικό επίπεδο. Σε ατομικό επίπεδο, η πρώτη ολοφάνερη και πιο άσχημη ίσως συνέπεια της φτώχειας προκαλείται από την έλλειψη πρόσβασης στην ανθρώπινη τροφή και λέγεται πείνα. Ο άνθρωπος που πεινάει δεν είναι σε θέση να εργαστεί, δεν είναι σε θέση να θέσει στόχους και να επιδιώξει να τους επιτύχει. Τα μεγέθη όπως παρουσιάζονται στατιστικά στο άλλο μας άρθρο είναι απογοητευτικά. Η πείνα επηρεάζει τη φυσική και την πνευματική ανάπτυξη του ανθρώπου καταδικάζοντας τον σε εξαθλίωση που ισοδυναμεί με ντροπή για την ανθρωπότητα. Παράλληλα, ο φτωχός άνθρωπος είναι κατά κανόνα αδύναμος να υπερασπιστεί τον εαυτό του, την οικογένεια του, τα ανθρώπινα δικαιώματα του που κατοχυρώνονται συνταγματικά. Και αυτή η αδυναμία είναι μια δεύτερη συνέπεια της φτώχειας. Οι φτωχοί άνθρωποι τυγχάνουν εκμετάλλευσης, δεν αντιμετωπίζονται ισότιμα με τους πλουσιότερους, αισθάνονται και είναι αδικημένοι. Παράλληλα, είναι οι λιγότερο ανθεκτικοί σε φυσικές καταστροφές, οικονομικές κρίσεις και διαμάχες. Οι φτωχές χώρες που μαστίζονται από τη φτώχεια αποτελούν τοπία συνεχών συγκρούσεων. Το χάσμα μεταξύ πλούσιων και φτωχών είναι μεγάλο και η άνιση κατανομή του πλούτου, της δύναμης ακόμα και της γης οδηγεί αναπόφευκτα σε συγκρούσεις.
Εξετάζοντας το ζήτημα σε εθνικό επίπεδο, οι παρατηρούμενες ανισότητες είναι το λιγότερο χαοτικές. Στα πλαίσια της παγκοσμιοποίησης και των απόλυτα ελεύθερων αγορών – τις συνέπειες των οποίων απολαμβάνουμε το τελευταίο διάστημα- ο ρόλος των κρατών μειώνεται, οι ιδιωτικοποιήσεις αυξάνονται, οι κανονισμοί χαλαρώνουν. Οι συνέπειες για τις φτωχές χώρες γίνονται σταδιακά ισοπεδωτικές. Στην ελεύθερη αγορά οι φτωχές χώρες αποτελούσαν και εξακολουθούν να αποτελούν πιόνια της Δύσης. Αναγκάζονται να εξάγουν για να καλύψουν τα υπέρογκα χρέη τους, η μεγάλη προσφορά, ωστόσο, παρόμοιων προϊόντων οδηγεί σε πολέμους τιμών μεταξύ των αναπτυσσόμενων χωρών. Τα εργατικά μειώνονται, τα περιθώρια κέρδους των φτωχών χωρών επίσης. Η συρρίκνωση των κερδών που επιβάλλεται από την ελευθερία των παγκόσμιων αγορών καταδικάζει ολόκληρους λαούς σε δουλεία.

Θα κλείσουμε αυτήν την ενότητα με μια αναφορά ενός φτωχού χωρικού, η μαρτυρία του οποίου δείχνει την κατάσταση που βιώνουν εκατομμύρια άνθρωποι ανά την υφήλιο.

Τρία χρόνια πριν, ήταν μια πολύ άσχημη χρονιά. Οι πλημμύρες παρέσυραν όλους τους καρπούς και υπήρχε παντού πολύ πείνα, σε τέτοιο σημείο που άνθρωποι πέθαιναν από αυτήν. Πρέπει να ήταν τουλάχιστον 12, κυρίως παιδιά και ηλικειωμένοι. Κανείς δε μπορούσε να τους βοηθήσει. Οι συγγενείς τους στο χωριό δεν είχαν ούτε αυτοί φαγητό: κανείς δεν είχε φαγητό, ούτε καν για τα παιδιά του, ας μη συζητήσουμε για τα παιδιά άλλων. Και λίγοι είχαν κάποιον πλούσιο συγγενή κάπου αλλού που μπορούσε να βοηθήσει.