Περί μετανάστευσης

Πρέπει να νιώθουμε τυχεροί που γεννηθήκαμε στην Ελλάδα. Όχι γιατί προερχόμαστε από μια χώρα με ένδοξη ιστορία και πολιτισμό – αυτός, ίσως, είναι λόγος να νιώθουμε άτυχοι ·αναπόφευκτα συγκρίνουμε το παρόν με το παρελθόν. Είμαστε τυχεροί γιατί δεν έχουμε γεννηθεί σε κάποια από τις υποανάπτυκτες χώρες. Είμαστε τυχεροί που δε χρειάζεται να κυνηγήσουμε μία ασφαλή και αξιοπρεπή διαβίωση εκτός της χώρας μας – αυτό μπορούμε να το έχουμε στον τόπο γέννησης μας. Είμαστε τυχεροί που σήμερα κατηγορούμε τους μετανάστες και που δε μας κατηγορούν ως μετανάστες.

"Οι μετανάστες". Μνημείο στο δυτικό Michigan προς τιμήν των Ολλανδών μεταναστών που έφτασαν και δημιούργησαν πόλεις στην περιοχή

Από μικρός που ήμουν θυμάμαι τις συζητήσεις για το άνοιγμα των αλβανικών συνόρων. Στις μέρες μας και επί κυβέρνησης Νέας Δημοκρατίας, το πρόβλημα επανήλθε στην επιφάνεια, εντονότερα, ίσως, από ποτέ. Φταίει η κυβέρνηση; Φταίει η γενικότερη κατάσταση στον πλανήτη; Φταίνε οι μετανάστες; Τα ερωτήματα αυτά αλλά και ο τρόπος αντιμετώπισης της διαμορφωθείσας κατάστασης απασχολεί την καθημερινότητα μας τελευταία: ήρθε η ώρα να μας απασχολήσει και στο hint.gr. Το κείμενο που ακολουθεί είναι μακροσκελές, ενδεχομένως κουραστικό: θεωρώ, ωστόσο, ότι αποτυπώνει μεγάλο μέρος των σκέψεων μου για το θέμα αυτήν την περίοδο.

Ας ξεκινήσουμε με το δεδομένο: όλοι οι μετανάστες φεύγουν από τη χώρα τους για να ζήσουν και να εργαστούν. Στοχεύουν σε μια καλύτερη ζωή, ονειρεύονται ένα καλύτερο αύριο, επιθυμούν να ενσωματωθούν στην κοινωνία μίας προηγμένης χώρας, να εργαστούν και να απολαύσουν τα προνόμια που λίγο έως πολύ εμείς θεωρούμε κεκτημένα. Κάποιοι θα βρουν το δρόμο προς την ευτυχία. Κάποιοι θα επαναπατριστούν δίχως να τα καταφέρουν. Κάποιοι θα ζήσουν παράνομα στη χώρα που τους υποδέχεται. Όλοι ξεκινάνε όμως με τον ίδιο σκοπό και κανείς, βέβαια, δε θέλει να ζει παράνομα σε μία ξένη χώρα. Πώς μπορεί όμως να έρθει νόμιμα κάποιος στη χώρα μας; Ποια είναι η απαιτούμενη διαδικασία;

Η διαδικασία που απαιτείται για να έρθει κάποιος στη χώρα μας για να εργαστεί και να ζήσει νόμιμα είναι ολίγον πολύπλοκη. [1]Αρχικά, μία επιτροπή που συγκροτείται στην έδρα κάθε περιφέρειας αποφασίζει για τον αριθμό και τις ειδικότητες των αλλοδαπών που θα γίνουν δεκτοί στη χώρα, με γνώμονα μεταξύ άλλων το συμφέρον της εθνικής οικονομίας. Στη συνέχεια και με βάση την έκθεση της επιτροπής, τα Γραφεία Ευρέσεως Εργασίας Εξωτερικού δέχονται αιτήσεις για εργασία από αλλοδαπούς, καταρτίζουν ονομαστικούς καταλόγους, από τους οποίους οι εργοδότες οφείλουν να επιλέξουν τους αλλοδαπούς που θα καλύψουν τα κενά, εφόσον αποδεδειγμένα οι θέσεις αυτές δε μπορούν να καλυφθούν από ημεδαπούς. Ο εργοδότης, έχοντας επιλέξει τον αλλοδαπό που θα ήθελε να προσλάβει, κάνει αίτηση στο Νομάρχη για του χορηγηθεί άδεια εργασίας. Αν εγκριθεί, η αίτηση διαβιβάζεται στο Ελληνικό Προξενείο για να δοθεί στον αλλοδαπό θεώρηση εισόδου. [2]Η άδεια εργασίας που χορηγείται αφορά απασχόληση σε σχέση εξαρτημένης εργασίας σε συ­γκεκριμένο εργοδότη και για συγκεκριμένο είδος απασχόλησης. Χορηγείται, δε, για περίοδο μέ­χρις ενός έτους και μπορεί να ανανεώνεται κάθε φορά για χρονικό διάστημα μέχρις ενός έτους. Η άδεια παραμονής είναι το δεύτερο στάδιο για τον αλλοδαπό που έρχεται στη χώρα μας και χορηγείται εφόσον ο αλλοδαπός α. έχει άδεια εργασίας, β. έχει συνάψει σύμβαση εργασίας, γ. είναι υγιής και ασφαλισμένος για την κάλυ­ψη εξόδων νοσηλείας, ιατρικής και φαρμα­κευτικής περίθαλψης και για την κάλυψη εργατικού ατυχήματος, δ. έχει εξασφαλίσει κατάλυμα. Αυτά σε γενικές γραμμές και σύμφωνα με τον Οδηγό μεταναστών που θα βρείτε εδώ αναλυτικά.

Οι αιτήσεις για είσοδο ...χιλιάδες

Δε χρειάζεται, βέβαια, μεγάλη φαντασία, για να αντιληφθεί κανείς ότι οι αιτήσεις για είσοδο στη χώρα μας είναι χιλιάδες ενώ εξετάζονται λίγες κάθε ημέρα. Επομένως, η περίπτωση νόμιμης εισόδου στη χώρα φαντάζει δύσκολη και οι αλλοδαποί που κυνηγούν τη σωτηρία καταφεύγουν στη λύση της παράνομης εισόδου στην Ελλάδα. Γιατί προτιμούν τη χώρα μας; Όχι, βέβαια, επειδή θέλουν να θαυμάσουν τα αρχαία μνημεία, τον πολιτισμό μας ή επειδή έχουμε τη φήμη του φιλόξενου λαού (αλήθεια, την έχουμε ακόμα;). Προτιμούν τη χώρα μας, διότι όπως λεγόταν από αρχαιοτάτων χρόνων, η χώρα μας αποτέλεσε και αποτελεί σταυροδρόμι τριών ηπείρων: της Αφρικής, της Ασίας και της Ευρώπης. Η στρατηγική θέση της Ελλάδας, η οποία αποτελεί το νοτιοανατολικό σύνορο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είναι και αυτή που θα φέρει τους ανθρώπους αυτούς πιο κοντά στο όνειρο της αξιοπρεπούς ζωής: είτε αυτό πραγματοποιηθεί στην Ελλάδα είτε σε κάποια άλλη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ποιο το μέγεθος του προβλήματος; Ας θεωρήσουμε – αν και δεν είναι απαραίτητο – ότι το πρόβλημα είναι μεγαλύτερο όσο μεγαλύτερος είναι ο αριθμός των παράνομων μεταναστών.  Η έκταση του προβλήματος δε μπορεί να προσδιοριστεί, όπως ακριβώς δε μπορεί να προσδιοριστεί και ο αριθμός των παράνομων μεταναστών. Εκτιμήσεις σίγουρα γίνονται, αλλά συχνά βασίζονται σε μεγέθη όπως οι συλλήψεις των παράνομων μεταναστών. Το μέγεθος αυτό, ωστόσο, ενδέχεται να επηρεάζεται από πλήθος παραγόντων (π.χ. αστυνόμευση, πολλαπλές συλλήψεις κ.λπ.)

Το πρόβλημα, ανεξαρτήτως του μεγέθους του, υφίσταται. Πώς πρέπει να αντιμετωπιστεί;

Χρέη, χρέη, χρέη

Αρχικά το πρόβλημα, αν θέλουμε να το εξετάσουμε συνολικά, έγκειται στις ανισότητες που παρατηρούνται μεταξύ ανεπτυγμένων και υποανάπτυκτων χωρών. Αν στις χώρες από τις οποίες ξεκινούν οι μετανάστες, υπήρχαν αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης, δε θα υπήρχε μετανάστευση. Πιθανά, διαβάζοντας το παραπάνω, να σκεφτείτε ότι γενικολογώ, όμως αναλογιστείτε το παρακάτω: αν μία χώρα παράγει συνολικά π.χ. 100 δολάρια και τα 75 από αυτά χρησιμοποιούνται για την κάλυψη υποχρεώσεων προς τον προηγμένο κόσμο ενώ μεγάλο μέρος των υπολοίπων χρησιμοποιείται π.χ. για αμυντικούς σκοπούς, τι απομένει για τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των πολιτών;

Άξιος συζήτησης είναι, δε, και ο τρόπος με τον οποίο προκύπτουν τα χρέη αυτά στα πλαίσια της χειραγώγησης ολόκληρων εθνών …στους αιώνας των αιώνων. Αρκεί να αντιληφθούμε πόσες υποανάπτυκτες χώρες υπάρχουν με άθλιες συνθήκες διαβίωσης για τους κατοίκους τους, αλλά με πλούσια κοιτάσματα πετρελαίου.

Το ζήτημα, όπως είναι προφανές, δεν είναι ζήτημα μίας κυβέρνησης – αν και κινήσεις καλής θέλησης μπορεί να γίνουν και μεμονωμένα προς οποιαδήποτε χώρα. Το ζήτημα αυτό πρέπει να εξεταστεί και να επιλυθεί κεντρικά από τις Η.Π.Α. και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η μείωση των ανισοτήτων μέσω των περικοπών των χρεών των υποανάπτυκτων χωρών προς τη Δύση είναι ουτοπική, το γνωρίζω. Ωστόσο, δε μπορούμε να παραβλέψουμε ότι εκεί εδράζεται η πηγή του «κακού».

Να στείλουμε φρουρούς στα σύνορα ή διπλωμάτες στα γραφεία;

Με δεδομένες τις ανισότητες μεταξύ των κρατών, είναι δεδομένη και η θέληση των μεταναστών να περάσουν τα σύνορα της χώρας τους για να ζήσουν και να εργαστούν στην όποια προηγμένη χώρα. Τα σύνορα όπως είναι γνωστά τα ελέγχουν δύο και όπως προαναφέρθηκε, η χώρα μας αποτελεί το νοτιοανατολικό σύνορο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είναι σαφές ότι το πρόβλημα θα συνεχίσει να υφίσταται όσο δεν υπάρχει η θέληση φύλαξης των συνόρων και από τις 2 εμπλεκόμενες χώρες. Η …κουδούνα χτυπάει για την Τουρκία, βέβαια, η οποία αρνείται να συμμορφωθεί με τις επιταγές της Ε.Ε. περί μετανάστευσης. Έτσι, πλοιάρια φεύγουν από την Τουρκία προς την Ελλάδα, συχνά με την ανοχή των τουρκικών αρχών, προκειμένου να μεταφέρουν παράνομα μετανάστες στη χώρα μας. Όχι, βέβαια, επειδή θέλουν οι Τούρκοι να μας κάνουν Μουσουλμάνους, όπως συνομωσιολογικά υποστηρίζουν ορισμένοι, αλλά επειδή θέλουν να μεταφέρουν το πρόβλημα εκτός των συνόρων τους. Οι μετανάστες, μάλιστα, είναι δασκαλεμένοι από τους δουλεμπόρους ώστε μόλις εντοπιστούν από κάποιο πλοίο του λιμενικού να πέφτουν στη θάλασσα. Οι ελληνικές αρχές, σεβόμενες τους διεθνείς κανονισμούς αλλά και την ανθρώπινη ζωή, είναι υποχρεωμένες να τους περισυλλέξουν και έτσι, οι μετανάστες καταλήγουν εντός της ελληνικής επικράτειας. Τα αιτήματα επαναπατρισμού δε γίνονται δεκτά από την Τουρκία, ενώ το αντίθετο συμβαίνει, εάν ο μετανάστης φύγει από την Ελλάδα με προορισμό κάποια χώρα της Ε.Ε.: η Ελλάδα, σύμφωνα με τον κανονισμό του Δουβλίνου, υποχρεούται να τους δεχτεί πίσω. Τι λέει ο συγκεκριμένος κανονισμός;

[3]«Ο κανονισμός του Δουβλίνου λέει πως αν κάποιος κάνει αίτηση σε μια χώρα και συλληφθεί σε μια άλλη χώρα της Ε.Ε. επιστρέφει κατευθείαν στην χώρα από την οποία προέρχεται, δηλαδή την Ελλάδα, η οποία είναι υποχρεωμένη να διώξει πίσω τον αιτούντα για τη χώρα από την οποία κατάγεται. Μ’ αυτή τη διαδικασία, δεκάδες χιλιάδες οικονομικοί μετανάστες έχουν εγκλωβιστεί στη χώρα μας γιατί η κατάσταση είναι μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα, άρα παραμένουν στην παρανομία…».

Επομένως, μιλάμε για ένα πολιτικό παιχνίδι, το οποίο έχει, μέχρι στιγμής χαθεί από την ελληνική πλευρά: όλες οι χώρες της Ε.Ε. μπορούν να επαναπροωθήσουν τους μετανάστες στην αμέσως προηγούμενη χώρα την οποία διέσχισαν, εκτός από τη χώρα μας. Το παιχνίδι χάνεται σε διπλωματικό επίπεδο: οι επιχειρήσεις σκούπα, οι διωγμοί των μεταναστών από τους καταυλισμούς είναι μέτρα ίσως κατασταλτικά, μέτρα ίσως εντυπωσιασμού που πάντως δεν εστιάζουν στην ουσία του προβλήματος, απαιτούνται, ωστόσο, όταν η κατάσταση υπερβαίνει συγκεκριμένα όρια.

Κοιτάζοντας τους εαυτούς μας

Και ερχόμαστε στο ζήτημα της αντιμετώπισης των παράνομων μεταναστών οι οποίοι ζουν σε ακόμη – ίσως – χειρότερες συνθήκες από αυτές που άφησαν πίσω τους στη χώρα από την οποία ξεκίνησαν. Οι μετανάστες που παρανόμως βρίσκονται στη χώρα μας συλλαμβάνονται και οδηγούνται στα κέντρα συγκέντρωσης μεταναστών. Στα κέντρα αυτά, για τα οποία μεγάλη συζήτηση γίνεται για το εάν τηρούνται συνθήκες στοιχειώδους σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, διαμένουν για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα μέχρι να επαναπατριστούν ή μέχρι να διαπιστωθεί ότι καμία χώρα δεν τους κάνει δεκτούς. Ότι από τα δύο συμβεί πρώτο με τις πιθανότητες να γέρνουν υπέρ του δεύτερου ενδεχομένου. Αναφέρει ο Γιώργος Ντόλιος, βουλευτής ΠΑΣΟΚ Έβρου: «Είναι αστείο με δύο δομές, μία στον Κυπρίνο και μία στη Σάμο, να αντιμετωπίσουμε ένα τόσο τεράστιο όγκο προβλήματος. Είναι αστείο να λέμε ότι αν δημιουργήσουμε τρεις ή τέσσερις ή πέντε δομές ακόμη αυτού του χαρακτήρα θα μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα προστατεύοντας ανθρώπινα δικαιώματα, αλλά και υιοθετώντας ένα χώρο μέσω του οποίου θα ολοκληρώνουμε τις διαδικασίες διεκπεραίωσης για την απέλασή του.» Είναι σαφές ότι απαιτείται – ως τελικό μέτρο – η δημιουργία των κατάλληλων υποδομών υποδοχής των μεταναστών. Ωστόσο, είναι εξίσου σαφές ότι όσο η Ελλάδα – ως κράτος- παρουσιάζεται ανίκανη να διευθετήσει το ζήτημα της προώθησης των παράνομων μεταναστών στη χώρα προέλευσης τους, τόσο η χώρα μας θα παρουσιάζεται ως θελκτική επιλογή στα όνειρα των ανθρώπων αυτών και τόσο θα επιβαρύνεται η ελληνική κοινωνία από την παρουσία ανθρώπων εδώ που ναι μεν, προσπαθούν να υλοποιήσουν τα όνειρα τους, αλλά που είναι νομοτελειακά αδύνατο να τα καταφέρουν εντός των ελληνικών συνόρων.  

[2] http://www.ypatia-kethi.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=228&Itemid=38

[3] http://www.paratiritis-news.gr/article_1st_page.php?id=1:7229

Random Posts

• Δεν είμαστε το καλύτερο ελληνικό blog
• Με λίγη τύχη
• Pro Evolution Soccer 2009
• Ένας …χαρούμενος διαιτητής!
• Σκάνδαλο ομολόγων